یادداشت ها

(قرآنی ـ حدیثی ـ فقهی ـ ادبی)

یادداشت ها

(قرآنی ـ حدیثی ـ فقهی ـ ادبی)

یادداشت ها
دنبال کنندگان ۱ نفر
این وبلاگ را دنبال کنید

الذی یبدو ان الافطار بعد ان کان حقیقة فی الاکل و الشرب خاصة صار حقیقة ثانویة فی ابطال الصوم. و هذا الاستخدام و ان کان مجازیا فی بادی الامر بعلاقة کونه الاصل فی الافطار- و لکنه بسبب کثرته و شیوعه فقد العنایة الموجودة فی المجاز و اصبح حقیقة.

و هذا الاستخدام بعینه موجود فی اللغات الاخری ایضا کالفارسی و الترکی حیث یقصد منه الابطال لا الاکل و الشرب خاصة. (اگر کسی روزه اش را خورد فلان طور خواهد شد و ... )

و یمکن ان یقال ان شرط هذا الاستخدام بکونه حقیقة ان یقصد الابطال کلیا لا بالنظر الی مصادیقه. و من موارد النظر الی المصادیق و لو اجمالا استخدام الافطار عطفا علی الجماع مثلما ورد فی روایة الهروی عن الرضا علیه السلام.

و مما ذکر اتضح ان ادعاء الانصراف من الافطار الی الاکل و الشرب کمصداقین بارزین للافطار الکلی غیر صحیح. لان الامر علی عکس ذلک بوقوع نوع من التوسع فی مستعمل اللفظة الحقیقی لا الضیق بنحو الانصراف.

و مما یوید استخدام الافطار فی المعنی العام ما یلی:

روایة 12790 (عَنْ جَمِیلِ بْنِ دَرَّاجٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع أَنَّهُ سُئِلَ عَنْ رَجُلٍ أَفْطَرَ یَوْماً مِنْ شَهْرِ رَمَضَانَ مُتَعَمِّداً فَقَالَ إِنَّ رَجُلًا أَتَى النَّبِیَّ ص فَقَالَ ...) حیث یطبق الامام علیه السلام السوال عن الافطار علی مورد المجامعة و هذا لا یجوز الا حین یصح ان تکون مصداقا للافطار. ِ

روایة 12816 مِنَ الشَّیْخِ أَبِی جَعْفَرٍ مُحَمَّدِ بْنِ عُثْمَانَ الْعَمْرِیِّ یَعْنِی عَنِ الْمَهْدِیِّ ع فِیمَنْ أَفْطَرَ یَوْماً مِنْ شَهْرِ رَمَضَانَ مُتَعَمِّداً بِجِمَاعٍ مُحَرَّمٍ عَلَیْهِ أَوْ بِطَعَامٍ مُحَرَّمٍ عَلَیْهِ أَنَّ عَلَیْهِ ثَلَاثَ کَفَّارَات‏. حیث طبق الجماع من مصادیق الافطار.

و لا حاجة الی جعل الصوم و الافطار مضادین لا ثالث لهما کما صنع السید الخویی و جَعَلَ غیر الناوی للصوم صائما بصوم فاسد!

 

قال الاستاذ زنجانی: « نحن بالوجدان نجد ان لا تنزیل بالنسبة للارتماس و الجماع و التقیؤ مما استخدم فیه لفظة الافطار علی الاکل و الشرب کما انا نجد ذلک فی تنزیل الرجل الشجاع علی الاسد بالارتکاز. فلا اشکال ان هذا الاطلاق حقیقی و انما المهم ان یثبت ان هذا الاستخدام کحقیقة شرعیة هل استخدم فی روایات الافطار کذلک بالمعنی الحقیقی الشرعی او انه استخدم مجازا فی المعنی العرفی فی الجملة ایضا؟ و لا یمکن اثبات قاعدة کلیة من روایات مَن اَفطَرَ للمفطرات الا بعد انتفاء احتمال استخدام الافطار فیها فی المعنی العرفی و ان کان مجازا و هذا صعب.

و یجب الالتفات الی ان هناک فرقا بین استخدام الافطار فی المعنی العرفی و هو الاکل و الشرب و بین استخدامه فی المعنی الحقیقی الشرعی باطباقه علی الاکل و الشرب. نحو ان یقال افطر مع الضیوف! فهنا یمکن ان یستخدم الافطار فی المعنی العام الشرعی لکن بالاطباق علی مصداقه البارز و لا نقطع باستخدام اللفظة فی الاکل و الشرب. لکن هذا الظن لا اعتبار له الا اذا تبدل الی الاطمئنان.»

 

اقول: یمکن الملاحظة علی کلام الاستاذ فی نقاط:

1- تقدم التوضیح حول ان الافطار بمعناه العرفی کیف اتسع معناه مجازا و اطلق علی کل ناقض للصوم فاستبعاد المجازیة هنا من الاساس، لیس صحیحا.

2- الذی یظهر ان الافطار استخدم فی المعنی العرفی من دون ان یکون من باب الاطباق علی المصداق فی روایة الهروی عن الرضا علیه السلام المذکورة سابقا و روایة الصَّدُوقُ فِی الْهِدَایَةِ، عَنِ الصَّادِقِ ع أَنَّهُ قَالَ مَنْ أَفْطَرَ یَوْماً مِنْ شَهْرِ رَمَضَانَ أَوْ جَامَعَ فِیهِ فَعَلَیْهِ عِتْقُ رَقَبَةٍ أَوْ صِیَامُ شَهْرَیْنِ مُتَتَابِعَیْنِ أَوْ إِطْعَامُ سِتِّینَ مِسْکِینا.


سید جلال جمالی 1389

نظرات  (۰)

هیچ نظری هنوز ثبت نشده است

ارسال نظر

ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
<b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">
تجدید کد امنیتی